ازگيل ميوه‌اي پاييزي است كه البته اين روزها كمتر در بازار ميوه‌فروشان به چشم مي‌خورد. زادگاه اوليه اين ميوه معمولا در مناطق كوهستاني ايران و نواحي آسياست. جالب‌ترين مشخصه اين ميوه، رنگ قهوه‌اي و دانه‌هاي سخت درون آن است. اين ميوه تقريبا به اندازه يك گردو است و اثر چند كاسبرگ در پايين آن ديده مي‌شود. معمولا طعمي شيرين و كمي گس دارد و از نظر خواص با زالزالك يكسان است. اين ميوه سرشار از آب، ويتامين‌هاي C,B,A ، قند تانن و اسيدهاي آلي از نوع اسيد ماليك، استيد تارتاريك و اسيد سيتريك است و معمولا نوع پيوندي آن بسيار شيرين و لذيذتر است. ازگيل را به دو صورت خام و رسيده مصرف مي‌كنند. از ازگيل خام به عنوان يك ميوه لذيذ، مطبوع و تقويت‌كننده استفاده مي‌شود، ولي نوع رسيده آن از نظر ارزش تغذيه‌اي مطلوب‌تر است. اين ميوه، طبيعتي سرد و خشك داشته و بسيار خنك است، بنابراين براي رفع عطش بسيار نافع است.

خواص تغذيه‌اي و دارويي

ازگيل سرشار از مواد هيدروكربني بوده و مولد انرژي و نيرو است. ويتامينB موجود در آن اعصاب را تقويت مي‌كند و همراه ويتامينC براي تقويت سيستم ايمني بدن مفيد است. اين ميوه به دليل قابض بودن براي درمان اسهال نافع است. همچنين ادرارآور خوبي است و به دفع سموم بدن كمك مي‌كند.

ازگيل مرهم سينه و برطرف‌كننده التهاب معده و صفرا نيز است و به دليل جوهر مازو يعني تانن براي درمان اختلالات و بيماري‌هاي روده بزرگ نظير ورم روده و اسهال‌هاي گوناگون مفيد است، بنابراين براي معالجه ورم روده مقدار مناسبي از ازگيل رسيده را پس از جدا كردن پوست و دانه در كمي شير حل كرده و مصرف كنيد. اين ميوه به سبب سرشار بودن از املاح قليايي و نيز قدرت اسموزي بالا باعث افزايش خون مي‌شود و از اين طريق كمك شاياني به اصلاح و ترميم كمبودهاي تغذيه‌اي مي‌كند. خوردن ازگيل‌ خام مخصوصا به صورت نارس كه تانن بيشتري دارد، در معالجه خونريزي‌هاي داخلي مانند بواسير و خونريزي‌‌هاي رحمي، اثري شفابخش دارد و رسيده آن نيز براي درمان اختلالات دوران قاعدگي خانم‌‌ها مفيد است. هسته ازگيل برخلاف هسته‌هاي زالزالك از اسيد سيانيدريك كه عنصري سمي است، كمتر برخوردار بوده، بنابراين گرد كوبيده آن همراه يك قاشق چايخوري چاي تا حدودي سنگ‌هاي كليه و مثانه را از بين مي‌برد. همچنين اين ميوه به دليل غني بودن از اسيد تارتاريك و اسيد ماليك در مواقع كم‌خوني و سل اثر نيكويي دارد.